Ekenstein – Appingedam

Ekenstein – Appingedam

Ekenstein (1648) is een van de twee borgen die in de Ommelanden bij Tjamsweer (gemeente Appingedam) aan de weg langs het Damsterdiep (thans de Alberdaweg), werden gebouwd. De andere is de naast Ekenstein gelegen Rusthoven uit 1686, die tot de aangrenzende gemeente Loppersum behoort. Beide borgen worden ook wel aangeduid als landhuis.

Ekenstein is gesticht door de arts en latere burgemeester van Groningen Johan Eeck (sr.) en zijn vrouw Johanna Bernards uit Farmsum. In 1723 werd de borg met 32 grazen land gerechtelijk verkocht en kwam Ekenstein in het bezit van de doopsgezinde families Doornbos en Modderman. In 1754 werd de borg gekocht door Onno Joost Alberda, tevens eigenaar van de borg Scheltema-Nijenstein. Hij was gehuwd met Anna Maria Hora van de Ennemaborg in Midwolda. Alberda noemde zich voortaan jonkheer van Ekenstein. In 1772 werd de borg uitgebouwd en voorzien van een slotgracht.

Willem Alberda van Ekenstein (1792-1869), die de borg bewoonde van zijn geboorte tot zijn dood, wordt door zijn optreden in de gemeenteraad van Appingedam wel eens de ‘grondlegger’ van het profijtbeginsel genoemd.

In 1827 werd het park in Engelse landschapsstijl – naar de romantische mode van die tijd met ronde vormen en slingerpaadjes – aangelegd door de tuin- en landschapsarchitect Lucas Pieters Roodbaard. De boerderij van het landgoed was gevestigd in het Schathoes.

Een enigszins neogotisch uiterlijk heeft Ekenstein sinds 1870, toen Willem Carel Alberda de borg liet verbouwen, met gebruikmaking van delen van afgebroken borgen. In de bibliotheek kwamen ramen van gebrandschilderd glas uit verschillende Groninger kerken.

In de eerste helft van de twintigste eeuw raakte de borg in verval, maar in 1946 werd Ekenstein aangekocht door de gemeente Appingedam. Het park werd opgeknapt en er kwamen een reigerreservaat en recreatieve voorzieningen, zoals een hertenkamp en een kinderboerderij. In 1957 werden de borg en het bijbehorende Schathoes, waarin een restaurant gevestigd werd, in gebruik genomen. Thans is Ekenstein een hotel, restaurant en conferentieoord. Een moderne uitbouw in een heel andere stijl is aan de oorspronkelijke borg toegevoegd.