Erfgoed

Facebooktwittergoogle_pluspinterestFacebooktwittergoogle_pluspinterestby feather

Gronings erfgoed

Overal in de provincie Groningen vinden we schitterende stukken erfgoed. De voor onze provincie meest kenmerkende zijn de Borgen, ook wel de Groningse burchten. Een symbool van een roemrijk verleden, een fantastisch stuk geschiedenis en erfgoed die het verhaal vertellen van vele generaties Groninger boeren. De provincie Groningen kende in de middeleeuwen geen landsheer, er bestond geen centraal gezag. Het bestuur en daarmee voornamelijk de rechtspraak werd door de bewoners zelf vormgegeven. Er bestond een rechtssysteem dat rouleerde over de eigenaren van verschillende boerderijen of heerden. Sommige boeren wisten zich binnen dit systeem omhoog te werken, zij gingen hun boerderij versterken. Deze versterkte boerderijen boden een bepaalde bescherming aan de bewoners en de omwonenden. Zo ontstonden de eerste borgen.

Door de eeuwen heen waren er in de provincie Groningen meer dan 200 van deze borgen. Echter is niet al dit erfgoed meer te bewonderen. In de 17e en 18e eeuw nam het aantal borgen af doordat de adellijke families de gewoonte hadden om veel met elkaar te trouwen. Er kwam mede daardoor weinig adel bij. Borgheren kochten soms meerdere borgen om daarmee de rechten te verkrijgen die bij een borg behoorden. De borg zelf bleef niet zelden leegstaan bij gebrek aan bewoner en verviel langzaam, totdat deze uiteindelijk werd gesloopt of verbouwd tot boerderij. Echter, ook de niet-adellijke Groninger regentengeslachten kochten soms borgen om deze als buitenhuis te gebruiken.

In de Franse tijd verloren de eigenaren van de borgen veel van hun rechten, waardoor hun inkomsten sterk terugliepen. In de 19e eeuw waren er dan ook vele borgen waarvan de eigenaar het onderhoud niet langer kon betalen. Deze borgen werden vaak op afbraak verkocht. Begin 20e eeuw werd de borg Dijksterhuis als laatste gesloopt. Sindsdien zijn de resterende borgen op de monumentenlijst geplaatst. De plek waar een afgebroken borg heeft gestaan is vaak nog goed herkenbaar in het terrein. De gracht is vaak nog aanwezig. Zo’n plek wordt borgstee of borgstede genoemd. In enkele dorpen wordt zo’n plek gekoesterd en tot monument verklaard. Ook deze borgsteden behoren tot een uniek stukje Gronings erfgoed.

Naast de borgen kent de provincie natuurlijk nog veel meer erfgoed. Veelal in de vorm van kerken, maar ook torens en verdedigingswerken zoals de vesting van Bourtange spelen een grote rol in het Groninger erfgoed. Ook vormen de Groninger molens een belangrijk deel van ons erfgoed, de provincie Groningen is immers altijd in de strijd met het water. Hierin spelen de molens en gemalen al eeuwenlang een zeer belangrijke rol.